Jan Zon werd op 27 juli 1925 geboren in Nieuw-Helvoet. Tijdens de Duitse bezetting wilde hij voorkomen dat hij voor de verplichte arbeidsinzet naar Duitsland zou worden gestuurd. Daarom begon hij aan de politieopleiding in Schalkhaar. Maar in 1943 veranderde de situatie daar. De SS kreeg steeds meer invloed en Jan wilde absoluut niet met die organisatie geassocieerd worden. Hij besloot te vluchten en kwam uiteindelijk als (niet gediplomeerd) marechaussee naar Maassluis. Zijn eerste logeeradres was bij de boer van De Ridderhof. Zijn directe politiechef was Filip Caspers, een NSB’er.

Jan woonde de laatste twee oorlogsjaren in Maassluis. Hij maakte daardoor van dichtbij mee hoe het dagelijks leven in de bezette stad eruitzag. De Duitse aanwezigheid, de gebeurtenissen in en rond de haven en de steeds verder toenemende beperkingen maakten deel uit van zijn dagelijks leven. Ook zag hij de sporen die de oorlog in Maassluis had achtergelaten. Zo kende hij bijvoorbeeld de gevolgen van het bombardement van 18 maart 1943, dat de stad enkele maanden voor zijn komst had getroffen. Het waren geen verhalen uit een geschiedenisboek, maar herinneringen aan een stad die nog volop de gevolgen van de oorlog ondervond.
Na de oorlog volgde voor Jan een nieuw hoofdstuk. Op 3 september 1946 vertrok hij met het ms. Klipfontein naar Nederlands-Indië. Hij diende daar bij de Marechaussee Compagnie 2-M.P.1 van de 7 December Divisie. Ook zijn persoonlijke leven kreeg daar een nieuwe wending: hij leerde er Tineke kennen. In Nederlands-Indië werd hun eerste kind, een zoon, geboren. Later keerden Jan en Tineke met hun gezin terug naar Nederland. In de jaren daarna kregen ze nog twee dochters.
Eenmaal terug in Maassluis maakte Jan zijn politieopleiding af en ging hij werken bij de gemeentepolitie. Hij was een echte diender. Hij reed in de eerste politieauto van Maassluis en werd later de eerste politierechercheur van de stad. Een functie waarin zijn mensenkennis en zijn gevoel voor wat er in de stad speelde ongetwijfeld goed van pas kwamen.
Toen ik mij intensiever ging bezighouden met de oorlogsgeschiedenis van Maassluis, kwam ik regelmatig bij Jan over de vloer. Ik leerde hem kennen via de Historische Vereniging Maassluis, maar onze gesprekken gingen al snel veel verder dan alleen de vereniging. Ik was bezig met archiefonderzoek en het schrijven van verhalen voor #WO2MS. Jan had de oorlog zelf meegemaakt en kende bovendien veel van de mensen die in mijn onderzoek naar voren kwamen.
Dat maakte onze gesprekken bijzonder. Soms vertelde hij over een gebeurtenis die ik al in een archiefstuk was tegengekomen. Soms noemde hij een naam die mij weer verder hielp. En regelmatig plaatste hij een persoon of gebeurtenis in een context die je niet zomaar uit een dossier haalt. Want achter iedere naam in een archiefstuk zit immers een mens, met een eigen verhaal en een eigen geschiedenis.
Tijdens een van onze vele gesprekken kwam ik er bovendien achter dat Jan ook op een heel andere manier verbonden was met mijn eigen geschiedenis. Mijn vader overleed op 18 augustus 1973 tijdens zijn werk in de Olympiahal. Jan vertelde mij dat hij destijds als politieagent als eerste bij mijn vader was gekomen. Dat was voor mij een bijzondere ontdekking. Zo bleek de geschiedenis waarover we zo vaak spraken, soms ook heel dicht bij mijn eigen leven te liggen.
Natuurlijk moest ik zijn herinneringen, net als iedere andere historische bron, steeds naast de beschikbare documenten leggen. Maar juist de combinatie van archiefonderzoek en persoonlijke herinneringen maakte zijn verhalen zo waardevol. Jan hielp mij om de geschiedenis niet alleen te reconstrueren, maar ook beter te begrijpen.
In de loop der jaren ontstond er een fijne band. Ik bleef hem opzoeken, eerst in de Mauritsstraat en later in zijn woning in De Vloot. We praatten over Maassluis, over vroeger en natuurlijk over de oorlog. Jan had een enorm geheugen en bleef, ook toen zijn gezondheid achteruitging, opmerkelijk scherp. Hij wist vaak nog precies wie iemand was, waar iets was gebeurd en hoe de verhoudingen lagen.
Voor mij was Jan dan ook veel meer dan iemand die toevallig iets over de oorlog kon vertellen. Hij was een belangrijke gesprekspartner, een ooggetuige en een bron van kennis die je niet in een archief terugvindt.
Jan Zon overleed op 30 oktober 2026 in Maassluis. Met zijn overlijden verdwijnt opnieuw een stukje levende geschiedenis van onze stad. Gelukkig zijn er nog de herinneringen, de gesprekken en de verhalen die hij heeft gedeeld. Een aantal daarvan heeft inmiddels een plek gekregen in de artikelen op #WO2MS.
Daarmee blijft Jan, op zijn eigen manier, toch nog een beetje aanwezig in de geschiedenis van de stad die hem zo vertrouwd was geworden.